ภูมิปัญญาเป็นองค์ความรู้ ความสามารถ และทักษะของคนไทยอันเกิดจากการสั่งสมประสบการณ์ที่ผ่านกระบวนการเรียนรู้ เลือกสรร ปรุงแต่ง พัฒนา และถ่ายทอดสืบต่อกันมา เพื่อใช้แก้ปัญญาและพัฒนาวิถีชีวิตของคนไทยให้สมดุลกับสภาพแวดล้อมและเหมาะสมกับยุคสมัย โดยลักษณะองค์รวมของภูมิปัญญามีความเด่นชัดในหลายด้าน เช่น ด้านเกษตรกรรม ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม ด้านการแพทย์แผนไทย ด้านการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม ด้านกองทุนและธุรกิจชุมชน ด้านศิลปกรรม ด้านภาษาและวรรณกรรม ด้านปรัชญา ศาสนา และประเพณี และด้านโภชนาการ
          นับตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ผู้คนในสังคมไทยได้สร้างและบ่มเพาะภูมิปัญญาในแต่ละด้าน นำมาประยุกต์ใช้และบอกต่อผู้อื่น จนกระทั่งภูมิปัญญาที่เกิดขึ้นนั้นได้แพร่หลายและมีบทบาทในการหลอมรวมผู้คนสามารถสร้างความเป็นปึกแผ่นของคนในสังคม สร้างความสมดุลในการใช้ชีวิตของคนในสังคมและธรรมชาติได้อย่างยั่งยืน รวมไปถึงช่วยให้ผู้คนปรับประยุกต์หลักธรรมคำสอนทางศาสนาใช้กับวิถีชีวิตได้อย่างเหมาะสม และพัฒนาสั่งสมจนนำไปสู่สร้างความภาคภูมิใจ และศักดิ์ศรี เกียรติภูมิแก่คนในสังคมนั้นๆในท้ายที่สุด
          เวลาที่ผ่านไปได้พิสูจน์แล้วว่า “ภูมิปัญญา” ไม่เคยล้าหลังและเป็นปัจจัยพื้นฐานสำคัญที่สุดของการฟื้นฟูและสร้างความมั่นคงให้สังคม ดังพระราชดำรัสของในหลวง รัชกาลที่ 9 ว่า “ประชาชนนั่นแหละเขามีความรู้ เขาทำงานมาหลายชั่วคนแล้ว เขาทำงานอย่างดี เขามีความเฉลียวฉลาด เขารู้ว่าตรงไหนควรทำ...”
         เมื่อภูมิปัญญาความสำคัญดังกล่าวแล้วข้างต้น สถาบันเสริมศึกษาและทรัพยากรมนุษย์จึงได้จัด “โครงการเผยแพร่ความรู้:บันทึกภูมิปัญญาประชาชน" ขึ้น